Complimenten en zelfbeeld na maagverkleining: waarom het dubbel voelt

"Wauw, je ziet er fantastisch uit!" Je hoort het steeds vaker. En toch voel je je er soms niet goed bij. Blij en verdrietig tegelijk. Waarom gaat gewichtsverlies soms gepaard met een verward zelfbeeld?

Het lichaam verandert, het zelfbeeld niet meteen

Je hersenen houden een oud lichaamschema bij, een intern kaartje van hoe je lichaam eruitziet. Na fors gewichtsverlies is je lichaam drastisch veranderd, maar dat interne kaartje past zich traag aan. Dit heet body image lag. Je ziet in de spiegel iemand kleiner dan je je voelt. Je schrikt als je foto's van jezelf ziet.

Complimenten als dubbelsnijdend zwaard

• "Was ik dan zo erg?", als mensen nu ineens positiever reageren, impliceert dat dan dat ze vroeger negatief waren?
• De prestatie wordt gereduceerd tot uiterlijk, je hebt enorm hard gewerkt, en iemand zegt: "Goed gedaan, je bent zo mager geworden."
• Angst voor terugkeer, als je terugkomt, verdwijnen de complimenten ook?

Identiteit en gewicht

Voor veel mensen was hun lichaam jarenlang een bron van schaamte. Nu die bron verdwijnt, kan er een merkwaardige leegte ontstaan. Dit is een reëel psychologisch proces met een naam: identity shift. En het is normaler dan de meeste mensen denken.

Wat helpt?

Benoem het. Praat erover met iemand die je vertrouwt. Geef jezelf toestemming om blij te zijn met je resultaat, maar ook om het ingewikkeld te vinden. Overweeg coaching of therapie als het zwaar speelt.

Handige zinnen als een compliment schuurt

Complimenten zijn niet altijd prettig. Soms voelt het alsof iemand vooral commentaar geeft op de oude jij. Dat maakt je niet ondankbaar, maar eerlijk over wat zo'n opmerking met je doet.

• Kort en vriendelijk: "Dank je, ik ben vooral blij dat ik me beter voel."
• Als je wilt begrenzen: "Lief bedoeld, maar mijn uiterlijk is niet altijd een fijn onderwerp voor mij."
• Als het dubbel voelt: "Dank je. Het is nog wennen voor mij, dus ik weet niet altijd wat ik ermee moet."

Waarom complimenten soms toch schuren

Veel mensen denken dat complimenten na veel gewichtsverlies alleen maar fijn zijn. En soms zijn ze dat ook. Laat ik daar eerlijk in zijn. Het is niet raar als het goed voelt dat iemand ziet hoeveel werk je erin hebt gestopt. Zeker als je jarenlang vooral commentaar, zorgen of blikken kreeg. Dan kan erkenning echt iets doen.

Maar complimenten kunnen ook dubbel voelen. En dat is een kant waar minder vaak eerlijk over wordt gepraat. Want als iemand zegt dat je er nu zó goed uitziet, kan daar ook iets in meeklinken over hoe ze je eerst zagen. Niet altijd expres. Maar je hoort het wel. Soms voelt een compliment daardoor ook als een kleine afwijzing van je oude zelf.

Ik ben niet pas nu de moeite waard

Dat is voor mij de kern van waarom dit onderwerp raakt. Je bent niet pas waardevol als je dunner bent. Je bent niet pas leuk, zichtbaar of respectabel na een maagverkleining. En toch reageren mensen soms wel zo. Ze geven meer aandacht, meer lof, meer enthousiasme. Alsof je pas nu helemaal in beeld komt. Dat kan best pijnlijk zijn.

Zeker als je terugdenkt aan hoe je eerder behandeld werd. Minder gezien. Minder serieus genomen. Minder aantrekkelijk gevonden. Dan voelt een compliment niet alleen als iets positiefs, maar ook als bewijs dat de wereld blijkbaar echt anders op je reageert. En dat kan confronterend zijn.

Ook je eigen hoofd loopt niet vanzelf mee

Wat het extra ingewikkeld maakt, is dat je zelfbeeld vaak langzamer verandert dan je lichaam. De spiegel zegt het ene, je hoofd voelt soms nog iets anders. Dan krijg je complimenten op een versie van jezelf waar jij mentaal nog niet eens helemaal bent geland. Dat kan vervreemden. Je hoort iets aardigs, maar het komt niet goed binnen.

Ik denk dat veel mensen dit onderschatten. Ze zien het lagere gewicht en verwachten dat je zelfbeeld vanzelf meebeweegt. Maar zo lineair is het niet. Je neemt ook je geschiedenis mee. Jaren van schaamte, beschermen, vergelijken en jezelf kleiner of juist onzichtbaar voelen verdwijnen niet automatisch met kilo's.

Welke complimenten voor mij beter voelen

Persoonlijk vind ik complimenten over inzet, moed en discipline vaak fijner dan complimenten die alleen op uiterlijk leunen. Als iemand zegt dat die ziet hoeveel werk ik erin heb gestopt, voelt dat vaak respectvoller. Dan gaat het niet alleen over het eindplaatje, maar ook over het proces. Over alles wat het heeft gekost.

Dat betekent niet dat niemand meer mag zeggen dat je er goed uitziet. Natuurlijk wel. Alleen snap ik heel goed dat sommige complimenten landen als oppervlakkig of pijnlijk. Zeker als ze heel groot maken hoe slecht je er vroeger zogenaamd uitzag. Dan ben je iemand aan het prijzen en tegelijk iemand aan het raken. En die iemand ben allebei jij.

Je hoeft niet ondankbaar te zijn om dit lastig te vinden

Dit vind ik een belangrijke om hardop te zeggen. Je bent niet moeilijk of ondankbaar als een compliment je niet alleen blij maakt. Menselijke reacties zijn niet zo netjes op te vouwen. Je kunt geraakt zijn, trots zijn, ongemakkelijk zijn en ook verdriet voelen over hoe het vroeger was. Alles tegelijk. Dat maakt je reactie niet verkeerd, alleen echt.

Soms helpt het al om dat voor jezelf te erkennen zonder het meteen weg te drukken. Je hoeft niet altijd sociaal wenselijk te reageren in je eigen hoofd. Je mag best denken, fijn bedoeld, maar het doet ook iets met me.

Wat ik mezelf probeer te herinneren

Ik probeer mezelf eraan te herinneren dat complimenten vaak meer zeggen over de taal van de ander dan over mijn waarde. Veel mensen willen iets aardigs zeggen en hebben gewoon niet de slimste woorden. Dat maakt niet alles oké, maar het helpt me wel om niet elk onhandig compliment als volledige waarheid te zien.

En nog iets, ik probeer mijn eigenwaarde niet helemaal op externe reacties te bouwen. Want die kunnen je ook weer onderuit halen. De ene dag prijzen mensen je, de andere dag vinden ze dat je doorslaat of te ver gaat. Als je identiteit daaraan hangt, blijf je speelbal van andermans mening.

Mijn conclusie

Complimenten na een maagverkleining kunnen fijn zijn, maar ook dubbel. Dat is niet gek. Het zegt iets over hoe diep uiterlijk, geschiedenis en erkenning door elkaar lopen. Voor mij werkt het het beste als complimenten niet alleen gaan over hoe ik eruitzie, maar ook over wat ik heb doorstaan en opgebouwd.

En als een compliment schuurt, dan betekent dat niet dat je niet blij genoeg bent. Het betekent vaak gewoon dat er onder dat ene zinnetje veel meer meespeelt dan mensen aan de buitenkant zien.

Lees ook: emotie-eten, losse huid en het hoofdthema mentaal.

Praktisch: lees ook over de verplichte vitamines na een maagverkleining en check of jouw operatie in aanmerking komt voor vergoeding.

Dit artikel is gebaseerd op persoonlijke ervaring en is geen medisch advies. Overleg altijd met je arts of diëtist.

Gerelateerde artikelen